Die Eerste Gebod: Is Jou Hart Onverdeeld of bloot Gedeeltelik Syne?

Ons is dikwels so vinnig om die Tien Gebooie soos ’n inkopielys af te merk. Ons kyk na die lys en dink met selfvoldaanheid: "Ek steel nie, ek het nog nooit moord gepleeg nie, en ek eer my ouers." Wanneer ons by die heel eerste gebod kom – “Jy mag geen ander gode voor my aangesig hê nie” (Eksodus 20:3) – is ons reaksie gewoonlik net so selfversekerd. Ons knik instemmend, want ons kniel immers nie voor goue kalwers of houtsneewerk nie.

Maar as ons dieper in die spieël van die wet kyk, besef ons dat afgodery veel subtieler is as wat ons dink. Dit gaan nie net oor die vervanging van God met ‘n afgod nie; dit gaan oor die byvoeging van "iets anders" naas Hom.

Die Gevaar van die "En-En" Lewe

Die definisie van afgodery (volgens Heidelbergse Kategismus vraag en antwoord 95) is om in die plek van die enige ware God of naas Hom iets anders te hê waarop jy jou vertroue stel. Dit is om God uit jou lewe te verwyder en Hom met iets anders te vervang. Die meeste van ons sal nooit openlik sê dat ons God verwerp nie. Ons kom die eerste deel van die gebod maklik na: ons verwyder nie vir God nie.

Ons grootste gevaar lê egter in die tweede deel – die neiging om naas God iets anders te hê waarop ons ons vertroue stel. Ons probeer ’n "en-en" lewe lei: God én my beleggings; God én my sosiale status; God én my eie vermoëns. Maar die Skrif is duidelik: die eerste gebod is nie ’n keuse van "en-en" nie, dit is ’n radikale "of-of".

In Matthéüs 6:24 waarsku Jesus ons reguit: “Niemand kan twee here dien nie; want óf hy sal die een haat en die ander liefhê, óf hy sal die een aanhang en die ander verag. Julle kan nie God én Mammon dien nie.” Die Here soek geen dubbelhartigheid nie. Hy soek nie ’n hoekie van jou hart nie; Hy soek jou hele hart.

Die Hele Hart, Siel en Verstand

Wanneer Jesus die wet opsom in Matthéüs 22:37, herinner Hy ons dat die eerste gebod vra dat ons die Here moet liefhê met ons hele hart, met ons hele siel en met ons hele verstand. Hierdie totale oorgawe laat geen ruimte vir verdeelde lojaliteit nie.

Die erns hiervan word weerspieël in Jesus se uitdagende woorde in Matthéüs 10:37: “Hy wat vader of moeder liefhet bo My, is My nie waardig nie; en hy wat seun of dogter liefhet bo My, is My nie waardig nie.” Selfs die mees edele aardse verhoudings kan afgode word as hulle die plek inneem wat slegs God toekom. Ons harte begeer dikwels van mense of dinge dit wat ons slegs van God kan kry, en ons gee aan ander dit wat slegs God moet ontvang.

Die Stem van die Belydenis: "Alleen"

Die Heidelbergse Kategismus (Vraag en Antwoord 94) gee vir ons ’n kragtige praktiese gids oor wat hierdie gebod van ons eis. Dit is opvallend dat die woordjie "alleen" drie keer gebruik word:

1. Ons moet alleen op Hom vertrou.
2. Ons moet onsself alleen aan Hom onderwerp.
3. Ons moet alles alleen van Hom verwag.

Om dit te kan doen, moet ons die Here ken. Ons kan nie iemand vertrou wat ons nie ken nie. Daarom is die bestudering van Sy Woord nie bloot ’n akademiese oefening nie, maar ’n noodsaaklikheid vir geestelike oorlewing. Hoe beter jy Hom leer ken deur Sy Woord, hoe meer sal jy vind dat Hy die enigste een is wat werklik jou vertroue waardig is.

Die moderne afgode

Dit is al gesê dat die menslike hart ’n fabriek van afgode is. Vanweë ons sondigheid is ons geneig om aan dinge wat nie bestaan nie, of wat dood is, ’n mag te gee wat hulle nie van nature besit nie. Ons laat toe dat hierdie dinge mag oor ons uitoefen.

Die mees algemene afgod in ons tyd is die "self". Ons probeer dikwels om self ’n god te wees deur ons eie lewens te dikteer, ons eie reëls te maak en onsself op die troon van ons harte te plaas. Die eerste gebod roep ons egter tot nederigheid en geduldige onderwerping. Om jouself op die troon te plaas, is die essensie van afgodery. Ons probeer ons leë harte volmaak met dinge wat "lekker" lyk, terwyl die Here wag om ons harte met Homself te vul.

Vandag is daar talle maniere waarop ons wys dat ons vertroue nie ten volle op die Here en Sy Woord is nie. Waar soek jy jou lewensekerheid en sekerheid oor die toekoms?

• Is dit in jou beleggings en bankrekening?
• Is dit in jou kwalifikasies of jou werk?
• Is dit in jou gesin of jou sosiale kring?
• Is dit selfs in jou kerklike denominasie eerder as in Christus self?

Selfs die verering van mense – van sporthelde en bekendes tot politici of familielede – kan die vernaamste plek in ons lewens begin inneem. Die Here eis egter die eerste plek op. Hy wat ons uit die slawerny van sonde verlos het "met groot krag en ’n uitgestrekte arm" (2 Konings 17:35), is die enigste Een voor wie ons moet neerbuig.

’n Saak van Lewe en Dood

Met die eerste gebod is daar baie op die spel. Die Heidelbergse Kategismus (Vraag en Antwoord 94) bely dat ons sieleheil hiervan afhang. Dit is lewensnoodsaaklik om die ware God alleen te dien.

As ons besef hoe deurslaggewend hierdie keuse vir elke mens op aarde is, kan ons nie anders as om passievol te raak oor sending en evangelisasie nie. Volgens die eerste gebod het ons elkeen die plig om onsself én ons naaste weg te roep van die afgode af en terug na die ware God toe.

Gevolgtrekking

“Hy wat nie met My is nie, is teen My,” sê die Here in Matthéüs 12:30. Daar is geen middeweg nie. Ons moet die Here opnuut elke dag vra vir krag om die keuse vir Hom alleen te maak en – nog belangriker – om by daardie keuse te bly.

Wanneer ons vir die Here kies, moet ons ook alles verwyder wat daardie keuse in gevaar kan stel. Ons moet wegvlug van alles wat ons aandag van Hom aflei. Mag ons harte vandag gevul word met die vrede wat net die ware God kan bied, terwyl ons bely: "Here, U alleen is my God; op u alleen vertrou ek."

Geskryf deur Marlies van Renssen, VGK Bellville